สติ๊กเกอร์ติดกล่องอาหาร เลือกวัสดุให้ถูกต้องตามมาตรฐาน Food Safety

ธุรกิจอาหารและเครื่องดื่ม ไม่ว่าจะเป็นโรงงานแปรรูปอาหาร ร้านเบเกอรี่ หรือแบรนด์อาหารพร้อมทาน ล้วนต้องใช้สติ๊กเกอร์ติดบนบรรจุภัณฑ์เพื่อแสดงข้อมูลสำคัญ เช่น วันผลิต วันหมดอายุ ส่วนผสม หรือบาร์โค้ดสำหรับการจัดจำหน่าย แต่สิ่งที่ผู้ประกอบการหลายรายมองข้ามคือ สติ๊กเกอร์ที่ใช้ติดกล่องหรือบรรจุภัณฑ์อาหารนั้น ไม่ใช่สติ๊กเกอร์ธรรมดาทุกชนิดจะนำมาใช้ได้ เพราะมีมาตรฐานด้าน Food Safety ที่ต้องคำนึงถึง โดยเฉพาะกรณีที่สติ๊กเกอร์มีโอกาสสัมผัสกับอาหารโดยตรงหรือโดยอ้อม

บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจว่าทำไมการเลือกวัสดุสติ๊กเกอร์สำหรับบรรจุภัณฑ์อาหารจึงสำคัญ และควรพิจารณาอะไรบ้างเพื่อให้สินค้าปลอดภัยและได้มาตรฐาน

ทำไมสติ๊กเกอร์ติดกล่องอาหารถึงต้องคำนึงถึง Food Safety

บรรจุภัณฑ์อาหารแบ่งลักษณะการสัมผัสสติ๊กเกอร์ได้เป็น 2 กรณีหลัก คือ การสัมผัสโดยตรง (Direct Food Contact) เช่น สติ๊กเกอร์ที่ติดอยู่บนผลไม้ ขนมปัง หรืออาหารที่ไม่มีบรรจุภัณฑ์ห่อหุ้มอีกชั้น และ การสัมผัสโดยอ้อม (Indirect Food Contact) เช่น สติ๊กเกอร์ที่ติดด้านนอกกล่องหรือถุงบรรจุอาหารที่มีชั้นบรรจุภัณฑ์กั้นอยู่แล้ว

แม้จะเป็นการสัมผัสโดยอ้อม แต่หากวัสดุกาวหรือหมึกพิมพ์มีสารเคมีที่สามารถซึมผ่านหรือ Migrate เข้าไปปนเปื้อนกับอาหารได้ ก็ยังถือเป็นความเสี่ยงที่ต้องควบคุม โดยเฉพาะกับอาหารที่มีไขมันสูงหรือความชื้นสูง ซึ่งเร่งอัตราการซึมของสารเคมีจากกาวหรือหมึกพิมพ์ได้มากกว่าปกติ นี่คือเหตุผลที่หน่วยงานกำกับดูแล เช่น อย. ของไทย รวมถึงมาตรฐานสากลอย่าง FDA (สหรัฐอเมริกา) และ EU Food Contact Materials Regulation จึงกำหนดแนวทางเกี่ยวกับวัสดุที่ใช้สัมผัสอาหารไว้อย่างชัดเจน

วัสดุสติ๊กเกอร์ที่เหมาะกับบรรจุภัณฑ์อาหาร

1. สติ๊กเกอร์ PP เกรดอาหาร (Food Grade PP) เป็นตัวเลือกยอดนิยมเพราะทนความชื้น กันน้ำมัน และสามารถผลิตด้วยกาวที่ผ่านการรับรองสำหรับสัมผัสอาหารได้ เหมาะกับฉลากติดกล่องอาหารแช่เย็น อาหารแช่แข็ง หรือบรรจุภัณฑ์ที่ต้องเก็บในที่มีความชื้นสูง
2. สติ๊กเกอร์กระดาษเคลือบเกรดอาหาร เหมาะกับสินค้าที่ไม่ต้องเจอความชื้นมาก เช่น กล่องขนมแห้งหรือบรรจุภัณฑ์ที่เก็บในอุณหภูมิห้อง มีต้นทุนต่ำกว่า PP แต่ความทนทานต่อน้ำและไขมันจะน้อยกว่า
3. กาวที่ใช้ร่วมกับวัสดุ นอกจากเนื้อวัสดุแล้ว ชนิดของกาวก็สำคัญไม่แพ้กัน ควรเลือกกาวที่ระบุชัดเจนว่าผ่านการทดสอบตามมาตรฐานสัมผัสอาหาร ไม่มีสารตกค้างที่เป็นอันตราย และไม่มีกลิ่นที่อาจปนเปื้อนกับรสชาติอาหาร
4. หมึกพิมพ์ที่ใช้ สำหรับการพิมพ์บาร์โค้ดหรือข้อมูลบนสติ๊กเกอร์อาหาร ควรเลือกริบบอนหรือหมึกพิมพ์ที่มีคุณสมบัติเหมาะกับงานสัมผัสอาหาร โดยเฉพาะกรณีที่ฉลากมีโอกาสสัมผัสอาหารโดยตรง

ปัจจัยที่ต้องพิจารณาตามประเภทบรรจุภัณฑ์

การเลือกวัสดุสติ๊กเกอร์ที่เหมาะสมยังขึ้นอยู่กับลักษณะการเก็บรักษาสินค้าด้วย เช่น

• อาหารแห้งที่เก็บอุณหภูมิห้อง เช่น ขนมขบเคี้ยว เบเกอรี่แห้ง สามารถใช้สติ๊กเกอร์กระดาษเกรดอาหารหรือ PP มาตรฐานได้ เพราะไม่ต้องเจอความชื้นสูง
• อาหารแช่เย็น เช่น อาหารพร้อมทาน สลัด หรือผลิตภัณฑ์นม ควรใช้สติ๊กเกอร์ PP ที่กันความชื้นและมีกาวที่ยังคงติดแน่นแม้อยู่ในอุณหภูมิต่ำ
• อาหารแช่แข็ง ต้องการสติ๊กเกอร์และกาวชนิดพิเศษที่ทนอุณหภูมิติดลบได้โดยไม่หลุดล่อนหรือกาวเสื่อมสภาพ
• บรรจุภัณฑ์ที่มีไขมันสูง เช่น กล่องใส่อาหารทอดหรือขนมที่มีน้ำมัน ควรเลือกวัสดุที่ทนต่อการซึมของไขมันเป็นพิเศษ เพื่อไม่ให้สติ๊กเกอร์เปื่อยหรือหมึกพิมพ์เลอะ

วิธีตรวจสอบว่าสติ๊กเกอร์ที่เลือกได้มาตรฐาน Food Safety

ก่อนสั่งผลิตสติ๊กเกอร์สำหรับบรรจุภัณฑ์อาหาร ผู้ประกอบการควรสอบถามและตรวจสอบกับผู้ผลิตในประเด็นต่อไปนี้

1. ขอเอกสารรับรองวัสดุและกาวว่าผ่านมาตรฐานสัมผัสอาหาร (Food Contact Compliance) จากผู้ผลิตวัสดุต้นทาง
2. สอบถามว่าเป็นการสัมผัสโดยตรงหรือโดยอ้อม เพื่อเลือกระดับวัสดุให้เหมาะสมและไม่จ่ายแพงเกินความจำเป็น
3. ทดสอบการใช้งานจริงกับตัวอย่างสินค้า เช่น แช่เย็น แช่แข็ง หรือสัมผัสไขมัน ก่อนสั่งผลิตจำนวนมาก
4. ตรวจสอบว่าหมึกพิมพ์หรือระบบพิมพ์ที่ใช้ร่วมกับสติ๊กเกอร์นั้นเหมาะสมกับวัสดุและไม่หลุดลอกง่าย

การให้ความสำคัญกับรายละเอียดเหล่านี้ตั้งแต่ต้น จะช่วยลดความเสี่ยงด้านคุณภาพสินค้า และสร้างความมั่นใจให้กับผู้บริโภคที่ใส่ใจเรื่องความปลอดภัยของอาหารมากขึ้นเรื่อย ๆ

การเลือกวัสดุสติ๊กเกอร์สำหรับบรรจุภัณฑ์อาหารไม่ใช่แค่เรื่องความสวยงามหรือราคา แต่ต้องคำนึงถึงมาตรฐาน Food Safety ทั้งในแง่วัสดุ กาว และหมึกพิมพ์ที่ใช้ร่วมกัน เพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภคและภาพลักษณ์ที่น่าเชื่อถือของแบรนด์ หากต้องการข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับวัสดุสติ๊กเกอร์กันน้ำที่นิยมใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร สามารถอ่านต่อได้ที่ สติ๊กเกอร์ PP กันน้ำ หรือศึกษาแนวทางเลือกวัสดุสติ๊กเกอร์ติดสินค้าโดยรวมเพิ่มเติมได้ที่ คู่มือเลือกวัสดุสติ๊กเกอร์ติดสินค้า